Lezing 2019
37e Van der Leeuw-lezing
Rachel Cusk
,
Anna Enquist

Late Work: the Power of the Mature Female Writer and Artist

De 37ste Van der Leeuw-lezing in de Martinikerk in Groningen zal worden uitgesproken door de 52-jarige Canadese schrijver Rachel Cusk. In haar lezing op vrijdag 22 november gaat Cusk in op het thema ‘Laat werk: de expressieve vrijheid van oudere vrouwelijke schrijvers en kunstenaars.’ Coreferent is de 72-jarige psychoanalyticus, schrijver en dichter Anna Enquist.

In hun latere werk slaan schrijvers en kunstenaars soms heel nieuwe wegen in. De schrijver Edward Said liet in zijn boek ‘On Late Style’ zien dat sommige kunstenaars in hun laatste levensfase niet worden overvallen door gevoelens van vrijheid en berusting maar juist door woede of opstandigheid.

Rachel Cusk onderzoekt hoe vrouwelijke schrijvers en kunstenaars in de latere fasen van hun carrière, mede onder invloed van een andere rol in familie, gezin en samenleving, een nieuwe stem proberen te vinden. Welke betekenis heeft vrouwelijkheid in de latere levensfase, wanneer de traditionele rol als moeder of dochter van erop zit? Hoe komt vrouwelijkheid tot uiting in het werk van oudere kunstenaars? Op welke manier kunnen vrouwen in deze periode in het leven staan?

Rachel Cusk onderzoekt de mogelijkheden. In haar lezing zullen zowel het werk van vrouwelijke schrijvers en beeldend kunstenaars als haar eigen autobiografische boeken de revue passeren.

Rachel Cusk

the Power of the Mature Female Writer and Artist

Rachel Cusk (Canada, 1967) bracht haar jeugd door in Amerika en Engeland. Ze studeerde in Oxford en reisde vervolgens lange tijd door Spanje en Zuid-Amerika. Ze woont in Brighton met haar man en kinderen en schrijft regelmatig voor The Times en Times Literary Supplement. Het tijdschrift Granta verkoos haar tot een van de twintig beste jonge Britse auteurs. Ze sleepte prijzen in de wacht voor haar debuut Saving Agnes en voor Het buitenleven. Daarnaast schreef ze nietsontziend over haar moederschap in In het land van moeders. Cusk oogstte internationaal veel lof voor haar roman Arlington Park. Na haar scheiding in 2011 ontwikkelde Cusk met haar recent verschenen trilogie Contouren, Transit en Kudos een eigen genre. In deze plotloze getinte romans beschrijft ze het leven van de schrijfster Faye na haar scheiding. De schrijfster tekent de biografische verhalen op van mensen die ze tijdens haar reizen ontmoet en geeft zo haar cultuurkritische kijk op de scheve man-vrouwverhoudingen en de literaire wereld.

'Rachel Cusk is een van de interessantste schrijfsters van dit moment. (...) Net als bij Virginia Woolf voel je bij Cusk dat er een permanent analyserende, observerende geest actief is, het type superieure geest dat je er andermaal van doordringt dat er geen 'waarder' en meer inzicht biedend literair genre bestaat dan de roman.' - De Groene Amsterdammer

Foto: Adrian Clarke

 

Anna Enquist

Anna Enquist, pseudoniem van Christa Widlund-Broer (Amsterdam, 1945), studeerde piano en psychologie. Ze was lange tijd als docente verbonden aan het Sweelinckconservatorium en werkte in de periode 1988-2000 als psychoanalytica aan een instituut in Amsterdam. Daar deed zij analyses en therapieën en gaf zij cursussen aan verschillende opleidingen. Anna Enquist debuteerde in 1988 met enkele gedichten in het literaire tijdschrift Maatstaf. Voor haar eerste gedichtenbundel Soldatenliederen (1991), kreeg  ze meteen de C. Buddingh'-prijs. Met haar eerste roman Het meesterstuk (1994) bereikte Enquist een groot publiek. Het meesterstuk is een psychoanalytische roman waarin de beroepspsychiater Lisa als alwetend personage commentaar geeft. Zowel in Het meesterstuk als in de roman Het geheim (1997) is het ouderschap, met name het moederschap, het centrale thema. In haar roman Contrapunt (2008) probeert de hoofdpersoon Bachs Goldbergvariaties te doorgronden, om zo het verlies van haar dochter te verwerken. Vorig jaar verscheen haar roman Want de avond, waarin vier leden van een strijkkwartet hun leven moeten herijken na een aanslag.

Foto: Bert Nienhuis